Strona główna

Z rezygnacja pomyslalam, ze nie wybrne z tego. Zadawal pytania w sposob bezwzglednie wymagajacy odpowiedzi, mnie zas wychodzilo zupelnie co innego, niz sobie zyczylam. Poddalam sie. - Niech pan odda te szmate - powiedzialam, wyjmujac mu z reki apaszke Basienki. - zeby potem nie bylo, ze trzymaly pana jakies czynniki materialne. Gdybym chciala wytlumaczyc panu, o co mi chodzi, w sposob zrozumialy i w miare moznosci dyplomatycznie, musialabym gledzic godzine. A przysiegne, ze pan nie ma czasu! - A gdyby pani sprobowala niedyplomatycznie...? Niepojetym dla mnie sposobem ruszylismy dalej na te przechadzke razem. - Dziwie sie, ze chce pan wyjasnic te wszystkie brednie, ktore mi sie wyrwaly - powiedzialam z niesmakiem. - Nie wszystko panu jedno? - Nie. Jezeli ktos mowi do mnie zaskakujace brednie... Przepraszam, nie chcialem byc niegrzeczny, ale pani sama tak to okreslila... to musze poznac ich przyczyny i cel. Lubie zrozumiec zachodzace wokol mnie zjawiska. - Bardzo uciazliwe upodobanie. Ma pan za duzo czasu. - Przeciwnie, mam za malo czasu. - To co pan, w takim razie, robi na tym skwerku? - Usiluje wydrzec z pani wytlumaczenie rzadko spotykanej reakcji na odzyskanie zgubionego przedmiotu. Zdenerwowal mnie ten upor. - To nie byla reakcja na przedmiot, tylko reakcja na pana - powiedzialam z irytacja. - Co pan sobie wyobraza, ze ja sobie wyobrazam, ze pan nie wie, jak pan wyglada?!... Jak bylo do przewidzenia, zglupialam do reszty i wyglosilam wszystko to, od czego z najwieksza starannoscia usilowalam sie powstrzymac. Ciezkiej pretensji, nie wiadomo, do niego czy do losu, nie staralam sie nawet ukrywac. - No dobrze - zgodzil sie. - Zalozmy, ze ma pani racje, chociaz moim zdaniem bardzo pani przesadza. Ale nie rozumiem, w czym pani przeszkadza moj wyglad. - W czepianiu sie pana - wyjasnilam. - Nie moge sie czepiac czlowieka, ktoremu nosem wychodza czepiajace sie go kobiety. Dla mnie jest pan nieopisanie atrakcyjny w zupelnie innym sensie. Od tego innego sensu skolowacialam calkowicie, bo uswiadomilam sobie, ze nie moge mu zdradzic ani swoich spostrzezen, ani przyczyn, dla ktorych taki facet jak on jest dla mnie bezcenny. Moja namietnosc do sensacji, zagadek i tajemnic musiala pozostac nieuzasadniona, bo jakze mialam mu powiedziec, ze ja to wszystko pisze, ja nic nie pisze, ja jestem Basienka, uzeram sie z mezem i robie wzory na tkaniny! Nieslychanie trudno bylo go zbic z tematu, na domiar zlego podobal mi sie coraz bardziej, odnosilam wrazenie, ze ja mu sie podobam coraz mniej, sobie podobalam sie rowniez coraz mniej i ogolnie biorac zapadlam sie w jakies grzezawisko umyslowe, z ktorego wydobyc mnie juz nie mogla zadna ludzka sila. - Z tego, co pani mowi, wynika, ze lubi pani tajemnicze wydarzenia - powiedzial tonem, w ktorym dawal sie wyczuc jakby odcien nagany. Zdziwilo mnie to, a jeszcze bardziej mnie zdziwilo, ze z tego, co mowie, w ogole dla niego cos wynika. - Lubie - przyswiadczylam. - A pan nie? - Nie. Nie widze w nich nic przyjemnego. Zazwyczaj bywaja bardzo meczace. - Mozliwe, ale meczyc sie tez lubie. To sie nawet szczesliwie sklada, bo przez cale zycie spotykaja mnie rozmaite sensacyjne idiotyzmy, nieznosne dla normalnych ludzi. Jest to tak nagminne, ze zbyt dlugi spokoj zawsze mi sie wydaje podejrzany. - I jeszcze pani malo? Jeszcze ma pani nadzieje na wiecej? - Oczywiscie! Rozrywek nigdy za wiele, a spokojne zycie odbiera mi inwencje i dobry humor. - Wyglada pani na osobe, ktorej nigdy nie brakuje inwencji i dobrego humoru... - Skad pan wie, jak wygladam, skoro widuje mnie pan tutaj po ciemku? - A skad pani wie, jak ja wygladam? Poza tym wystarczy zamienic z pania kilka slow, zeby rozpoznac pewne pani cechy nawet w egipskich ciemnosciach. Rzadko sie spotyka osoby tak pelne zycia jak pani. - Mowi pan to w taki sposob, jakby uwazal pan to za gigantyczna wade - zauwazylam krytycznie. - Aktywnosc charakteru zawsze wydawala mi sie zaleta. - Mnie rowniez. Mozliwe, ze dostrzegla pani w moim tonie pewna dezaprobate, bo mowiac to, myslalem rownoczesnie o sposobach wydatkowania takiej energii i aktywnosci. Sposobach, ktore prowadza niekiedy do dosc ponurych rezultatow... Mialam wrazenie, ze w kotlujacy sie we mnie chaos wdarlo sie nagle jakies ostrzegawcze swiatlo. Odp�dza� pokus� snu, podobnie jak �miertelnie znu�ony w�drowiec prze�amuje senno�� w obliczu niebezpiecze�stwa. C� z tego, �e cia�o omdlewa ze zm�czenia, g�owa ci��y, a powieki same bezsilnie opadaj�? Trzeba wiedzie�, kiedy mo�na, kiedy wolno spa�. Pozornie tak �atwo jest wymkn�� si� nieprzyjacielowi. Zdawa�oby si�: mo�na go zwie��, zmyli� �lad. Pomi�dzy wieczorem a najbli�szym rankiem jaki� rozleg�y le�y czas! Ka�dy krok u pocz�tku wyznacza inn� drog�. Tysi�c �cie�ek biegnie w g��b nocy, nikn�cych, gdy �wit zedrze ciemno�ci. Ale na ka�dej wr�g jest przy nas, cierpliwie, krok za krokiem d���c po naszym tropie. Spojrze� mu prosto w oczy, nie zadr�e�, nie ugi�� si� przed jego zdobywcz� si��, to jedno mo�e ocali�. Ale jak wydrze� z siebie z�o, kt�re w nas czai si� zawsze wyczekuj�ce, zawsze gotowe do skoku? Jak pochwyci� wroga, kt�ry jest w naszej krwi i w naszych my�lach? Ksi�dz Sieche� kl�cza�, skrzy�owane ramiona wspar�szy o niski sto�ek. Pochyli� g�ow�. Mia� wra�enie, jakby mu barki ogromny ci�ar przygni�t�. Gdy zapada noc taka, jak dzisiaj, bez granic, wydaje si�, �e z�o ca�ego �wiata �cieka w serce czuwaj�cego. Doko�a, na bezmiernych obszarach, w niskich chatach wiejskich i dalej, w ludowych kamienicach uciszonych miast �pi� ludzie zmordowani dniem. Bezbronny t�um. �atwa zdobycz. Kt� �pi snem sprawiedliwego? D�onie, kt�re jeszcze przed chwil� chciwie si�ga�y po rozpust� i zysk, dygoc� teraz niespokojnie, jak p�omie� przygnieciony popio�em. Nagie cia�a dysz� gor�czkowo. Zwarte usta skry�y k�amstwa i kusz�ce podszepty, powieki zamkn�y pope�nione i przysz�e zbrodnie. Gdzie� s� mury mierzone trzcin� z�ot�? Wiatr szarpn�� otwartym oknem. Okiennica uderzy�a o szyb�. Chlusn�� deszcz. Ale proboszcz nie poruszy� si�. Jego oczy szeroko rozwarte zdawa�y si� przebija� ciemno��. Dr��� j� a� do przepastnego dna. Zwyci�aj� przestrze�. Czas stan��. I przez sekund�, kt�ra trwa wieki, wydaje si� kl�cz�cemu, �e widzi wszystko, co dzieje si� na �wiecie a� po jego najodleglejsze kra�ce. Straszliwa chwila. To jest tak, jakby jaka� zas�ona spad�a rozci�ta nagle niewidzialn� r�k�, ukazuj�c gro�n� wizj�. Oto ziemia niezmiernie ogromna, a jednocze�nie tak drobna, i� mo�na j� ramieniem opasa�, le�y nieruchoma, �ci�ta cisz�: bezkresna, ruda pustynia, obszary zje�one czarnymi kamieniami, zastyg�e wody, lasy skamienia�e, miasta puste jak szkielety, a nad tym niesko�czonym cmentarzyskiem niebo niskie i miedziane. Niebo, kt�rego ci�ar przygniata serca �pi�cych. Ludzie! Wida� ich cia�a pokotem rzucone na zesch�� ziemi�, jedno przy drugim, nagie i sine, niby niesko�czony szereg umar�ych. I nagle, jakby na jeden wielki g�os rozcinaj�cy milczenie od wschodu do zachodu i od p�nocy na po�udnie, budz� si� wszyscy. Ale nikt nie zrywa si� i nie �pieszy pos�usznie ku wezwaniu. �adne wo�anie mu nie odpowiada. �aden szept ani ruch nie targn� niewzruszonym spokojem. Piersi le��cych uderzone niebem zamar�y. To tylko ich oczy szeroko rozwarte oddychaj� �mierteln� trwog�. Przera�eniem nie pozostawiaj�cym miejsca dla nadziei. - Jestem z wami! - szepce ksi�dz Sieche�. Bo czy� nie p�ta go niemoc ta sama, kt�ra wszystkim na ziemi ka�e w tej chwili kona�, lecz nie pozwala umrze�? Oto r�wno��, o kt�rej ludzie nie chc� wiedzie�. Bogactwo staje si� podobne �achmanom �ebraka, w�adza kruszy si� w pora�onych d�oniach i jak pr�chno przesypuje przez palce. Ale gdy ranek przywr�ci ziemi jej kusz�cy kszta�t, kt� z �ywych wyrzeknie si� dobrowolnie z�udnych przywilej�w? Kiedy� wybije godzina sprawiedliwo�ci dla krzywdzonych i poni�anych? Tyle doko�a chciwo�ci, okrucie�stw, tyle k�amstw i jadu nienawi�ci i pogardy, i� zdaje si�, �e nic nie zdo�a zasklepi� krwawi�cych ran. C� mo�e zmieni� si�? Tu cho�by, na tym drobnym skrawku sedelnickiej ziemi. Dziedzic sedelnicki nie zrzeknie si� bez przymusu swoich rozleg�ych p�l i las�w, jak drapie�ne kleszcze opasuj�cych doko�a n�dzne ch�opskie zagrody. Grzegorz Litowka nie porzuci str�czycielstwa. Zab��kanej w dalekim mie�cie Oldze Kukisz�w �aden g�os nie podszepnie powrotu do rodzic�w. M�ody Burak, kiedy wyjdzie z wi�zienia, znowu zacznie kra��. Kierownik poczty nie z�agodzi serdeczniejszym s�owem cierpie� umieraj�cej �ony. Fiodor Dubrowski, nienasycony swoj� m�odo�ci�, z lekkim sercem porzuci po miesi�cu ka�d� dziewczyn�. Ile� ich jeszcze przyjdzie p�acz�cych na niego, jak przedtem przychodzi�y z �alami na Siemiona? A Siemion, kt�remu ju� tak niewiele chwil pozosta�o do �ycia... A Micha�... Proboszcz zaciska d�onie. G�ste krople potu zwil�aj� mu skronie. - Najlichszym z lichych jestem, Panie. Tamci nie znaj� Ci�, dlatego b��dz�. Ale mnie ukaza�e� si�, jak wicher wstrz�sn��e� mn�... Da�e� wszystko. A c� ja daj�? Jak�e n�dzny jest plon minionych lat! C� uczyni� dla ludzi, kt�rych mu powierzono? Nigdy nie umia� znale�� drogi do cz�owieka. A za to jak cz�sto i w jak wielu okoliczno�ciach czu� si� intruzem. Tak rzadko udawa�o mu si� prze�ama� bolesny i upokarzaj�cy mur, kt�ry odgradza� go od ludzi wtedy w�a�nie, gdy chcia� im siebie ofiarowa�. A je�li, zdarza�o si�, odnajdywa� porozumienie, czy� by�o ono czym� wi�cej ni� przelotnym b�yskiem ukazuj�cym zaledwie w mglistym oddaleniu, jak ogromne musi by� szcz�cie, gdy zbudzi si� zb��kan� dusz� z letargu i oczyszczon� postawi przed Panem. Prze�y� kilka takich ol�nie�