Strona główna

Na pami�tk�, �e w czasie wojny si� urodzi�), Dobrze, m�j Tadeuszu, �e� si� dzi� nagodzi� Do domu, w�a�nie kiedy mamy panien wiele. Stryjaszek my�li wkr�tce sprawi� ci wesele; Jest z czego wybra�; u nas towarzystwo liczne Od kilku dni zbiera si� na s�dy graniczne Dla sko�czenia dawnego z panem Hrabi� sporu; I pan Hrabia ma jutro sam zjecha� do dworu; Podkomorzy ju� zjecha� z �on� i z c�rkami. M�odzie� posz�a do lasu bawi� si� strzelbami, A starzy i kobiety �niwo ogl�daj� Pod lasem, i tam pewnie na m�odzie� czekaj�. P�jdziemy, je�li zechcesz, i wkr�tce spotkamy Stryjaszka, Podkomorstwo i szanowne damy". Pan Wojski z Tadeuszem id� pod las drog� I jeszcze si� do woli nagada� nie mog�. S�o�ce ostatnich kres�w nieba dochodzi�o, Mniej silnie, ale szerzej ni� we dnie �wieci�o, Ca�e zaczerwienione, jak zdrowe oblicze Gospodarza, gdy prace sko�czywszy rolnicze.Na spoczynek powraca. Ju� kr�g promienisty Spuszcza si� na wierzch boru i ju� pomrok mglisty, Nape�niaj�c wierzcho�ki i ga��zie drzewa, Ca�y las wi��e w jedno i jakoby zlewa; I b�r czerni� si� na kszta�t ogromnego gmachu, S�o�ce nad nim czerwone jak po�ar na dachu; Wtem zapad�o do g��bi; jeszcze przez konary B�ysn�o jako �wieca przez okienic szpary I zgas�o. I wnet sierpy gromadnie dzwoni�ce We zbo�ach i grabliska suwane po ��ce Ucich�y i stan�y: tak pan S�dzia ka�e, U niego ze dniem ko�cz� prac� gospodarze. "Pan �wiata wie, jak d�ugo pracowa� potrzeba; S�o�ce, Jego robotnik, kiedy znidzie z nieba, Czas i ziemianinowi ust�powa� z pola". Tak zwyk� mawia� pan S�dzia, a S�dziego wola By�a ekonomowi poczciwemu �wi�t�; Bo nawet wozy, w kt�re ju� sk�ada� zacz�to Kop� �yta, niepe�ne jad� do stodo�y; Ciesz� si� z nadzwyczajnej ich lekko�ci wo�y Podobnie ustosunkowa�y si� do sedelnickiego proboszcza okoliczne dwory. Zbyt powa�nie m�wi� o komunizmie, aby nie zosta� pos�dzonym o wyst�pne i skryte, a tak ze stanem duchownym nie licuj�ce sympatie. Umacnia� jeszcze ten s�d swoimi wypowiedziami zar�wno w kwestiach narodowo�ciowych, jak i w sprawie reformy rolnej. Ros�a wi�c przepa�� pomi�dzy nim a miejscowym ziemia�stwem. Dwory nie mog�y mu darowa�, i� znajdowa� ostre i bezwzgl�dne s�owa, gdy przychodzi�o do rozm�w o roli ziemia�stwa na kresach w dawnej Polsce niepodleg�ej i p�niej podczas zabor�w. Przypominaj�c b��dy przodk�w, dotkn�� ich potomk�w w najczulsze struny pr�no�ci. A jego wiara, ta r�wnie� przemawia�a przeciw niemu. Uwa�ano, �e zbyt wiele ��da, aby ��da� szczerze. Zarzucano mu ciasny fanatyzm, ob�ud� i nieznajomo�� natury cz�owieka. Dla tych ludzi wyros�ych w tradycyjnym prze�wiadczeniu, i� s�u�� obronie polsko�ci i katolicyzmu, Polska ko�czy�a si� z granicami posiad�o�ci, a wiara zaczyna�a poza nimi. Wed�ug niepisanej umowy do s�ug Ko�cio�a nale�a�o utrzymywa� ten uk�ad, strzec go niby harmonii wy�szego porz�dku, zapewniaj�cej stowarzyszonym pok�j ziemski i nagrod� niebiesk�. Ksi�dz Sieche� m�ci� r�wnowag� wypracowan� przez wieki. Jego Ko�ci� rozsadza� misterne spoid�a i wi�zad�a, ��cz�ce dw�r z plebani�. Wyrasta� na drodze ogromnym cieniem, k�ad�c ten pos�pny znak niby s�owo ostrze�enia. Odwr�cono si� wi�c od niego. Jedna z rodzin, najznaczniejsza w powiecie, pocz�a nawet czyni� starania w kurii biskupiej, aby niewygodnego proboszcza przeniesiono z Sedelnik. Zbyt jednak �yw� zachowano tam pami�� o mi�o�ci, jak� zmar�y niedawno biskup obdarza� ksi�dza Siechenia, pod�wczas swego kapelana, aby dano pos�uch doradczym podszeptom. Nowy biskup, cz�owiek du�ej wiedzy i r�wnej skromno�ci, nie chcia� nawet dyskutowa� tej sprawy. Uwa�a�, �e w przeciwnym wypadku zniewa�y�by pami�� swego poprzednika, kt�rego �mier� tak niezwyk�a i �wi�ta otoczy�a ju� legend�. I gdy jeden z proboszcz�w odwa�y� si� wypowiedzie� w obecno�ci biskupa kilka krytycznych uwag o ksi�dzu Siecheniu, spotka� si� z tak ostrym upomnieniem, i� zrozumiano, �e ani teraz, ani w najbli�szej przysz�o�ci nie podobna liczy� na pomy�lne przeprowadzenie zamierzonego planu. Stanowisko proboszcza sedelnickiego sta�o si� w ten spos�b silniejsze ni� kiedykolwiek. Lecz on sam nie czu� �adnego triumfu. Nie takich pragn�� zwyci�stw. Gdy z listu jednego z koleg�w seminaryjnych dowiedzia� si� o owych nieudanych intrygach w kurii, zrozumia�, �e wszystkie jego zamiary stworzenia wsp�lnej akcji przepad�y ostatecznie. Nie potrzebowa� ju� obawia� si� wyra�nego bojkotu. Ale nienaganna poprawno��, z jak� zacz�� si� teraz spotyka�, nios�a mu wi�ksze jeszcze osamotnienie ni� wpierw jawna w pewnym okresie niech��. Jak�� ulg� w podobnym opuszczeniu by�oby ufa�, �e ten z�y czas d�wiga w sobie ci�ar pr�by rzuconej przez Boga! Ale czy� nie by�oby pych� doszukiwa� si� w n�dzy i cierpieniu znaku wybrania? Jak�e wierzy�, �e B�g ka�e licznym b��dzi�, aby mnie od b��du ocali�? �e na oczy wielu rzuca cie�, aby moim da� czujno��? A sercom odbiera oddech, �eby moje nape�ni� rytmem? Po raz pierwszy zw�tpi� w�wczas ksi�dz Sieche� o s�uszno�ci obranej drogi. Czy nie omyli� si� przyjmuj�c �wi�cenia? Czy nie wzi�� ci�aru ponad swoje si�y? Zacz�a w tych dniach kie�kowa� w nim nowa my�l: klasztor. Mo�e ta cisza i spok�j pomi�dzy murami odgradzaj�cymi od �wiata mia�y by� jego przeznaczeniem? Nie praca w�r�d ludzi, lecz ucieczka od nich? Nie znajdowa� jednak w sobie decyzji, kt�ra pozwoli�aby mu zrezygnowa� ze wzrusze�, jakie prze�ywa�, gdy wyszed�szy w jesienny wiecz�r przed dom s�ysza� w�r�d mg�y kryj�cej ��ki krzyk dzikich kaczek lub kiedy w letnie po�udnie powietrze lekko dr�a�o od brz�ku kos. Ziemi� pod stopami, niebo nad g�ow� - oto co musia�by porzuci�. Wyrzec si� podmuchu przedwiosennego, czasu, gdy powietrze wch�aniaj�c s�odycz zakwitania jest tak lekkie i powiewne, jakby ca�e z zielonej prz�dzy by�o utkane, odej�� od nocy, z kt�rych jedne rzucaj� trwog�, lecz inne mog� �askawie otworzy� swoj� g��bi� �l�c dreszcz uspokojenia, nie, jak�e odrzuci� dobrowolnie to wszystko! Przecie� jednego dnia dr�czony w�tpliwo�ciami szczeg�lnie bole�nie, czuj�c, �e na d�u�sz� walk� nie starczy mu si�, zdecydowa� si� ksi�dz Sieche� z�o�y� pro�b� o zwolnienie z dotychczasowych obowi�zk�w. W ostatniej dopiero chwili, ju� w drodze do pa�acu biskupiego, porzuci� ten zamiar. Przyjecha� do miasta wczesnym rankiem, po nieprzespanej nocy. Ledwie ujrza�, jeszcze z okien wagonu, bia�� wie�� klasztoru jezuickiego, ile� wspomnie� wskrzesi�o w jego pami�ci miasto, w kt�rym wkr�tce po opuszczeniu seminarium sp�dzi� ca�y rok przy boku biskupa �u�a�skiego. By� to czas, kt�rego ka�d� godzin�, b�ogos�awi� wielki starzec. Jak nigdy przedtem i potem zrozumia� w�wczas ksi�dz Sieche� si�� przymierza cz�owieka z Bogiem, przymierza, w kt�rym wszystko, cokolwiek istnieje na �wiecie, mia�o swoje w�a�ciwe miejsce, tworz�c ow� wspania�� i wieczn� budow�, kt�ra, jak ko�ci� gotycki �arliw� wiar�, uciele�nia�a s�owa Aposto�a o m�drym architekcie. Na rann� msz� zaszed� proboszcz do katedry