Strona główna

Anna nie s�ysza�a skrzypni�cia drzwi. Mimo kilku godzin snu czu�a teraz wi�ksze znu�enie ni� z rana po �le przespanej nocy. Obudzi�a si� o wczesnym zmierzchu. Z pocz�tku, zaskoczona pe�nym, porywistym szumem wiatru, ujrzawszy w g��bi za oknem zarys p�ota i drzewo o czarnych, gn�cych si� ga��ziach, nie mog�a zorientowa� si�, gdzie si� znajduje. Nie zd��y�a si� jeszcze przyzwyczai� do tej du�ej, obcej izby tak r�nej od pokoju, kt�ry ostatnio zamieszkiwa�a. Gdy o podobnej godzinie budzi�a si� w Warszawie, widzia�a przez zm�tnia�� szyb� �a�o�nie obwis�� rynn�, dalej obdrapan� �cian� pe�n� jakich� niepotrzebnych gzyms�w i ozd�b, w�t�ych balkonik�w i okien przybranych wiotkimi firankami, jeszcze wy�ej czarny, wilgotny, g�sto po�atany dach, sm�tne dymniki uwik�ane w paj�czynowe nitki drut�w radiowych, a nad tym wszystkim doskonale zharmonizowany z ca�o�ci�, w bezruchu zastyg�y, jakby ze starej ilustracji wyci�ty p�at nieba. Gdy nadchodzi� przedwczesny zmierzch brzydkich dni, a drobny deszczyk zacina� z ukosa, w�wczas dymniki szamota�y si� apatycznie, potem z rosn�cym mrokiem zapada� ospa�y spok�j, tylko wiatr uwi�ziony pomi�dzy murami be�kota� ptrzyt�umionym oddechem. Tak w ci�gu wielu miesi�cy z�y�a si� z tym obrazem, �e nim zd��y�a teraz podnie�� powieki, by�a pewna, �e taki w�a�nie widok narzuci si� jej oczom. Pomy�la�a, �e b�dzie musia�a zaraz ubra� si� i wyj�� na ulic�. Zacz�a si� nawet zastanawia�, czy nie powinna zmieni� dzielnicy. Mo�e jeszcze raz spr�bowa� �r�dmie�cia? Mo�e... Westchn�a ci�ko. Gdyby� mo�na by�o schroni� si� przed tym wszystkim w sen d�ugi i twardy! Ale kiedy po chwili zda�a sobie spraw�, �e nie jest ju� w Warszawie - nie odczu�a ulgi. Dochodzi�a pi�ta. Za godzin� - obliczy�a szybko - powinien przyj�� kierownik poczty. Znowu b�dzie kl�� dogorywaj�c� �on�... Usiad�a na ��ku, wsun�a stopy w rozdeptane pantofle. W pokoju by�o zimno, powietrze przesi�kni�te wilgoci� czyni�o ch��d ob�lizg�ym i lepkim. Dr��c narzuci�a szlafrok, pami�taj�cy jeszcze lepsze czasy, i podesz�a do toalety. Spojrzawszy w lustro wzdrygn�a si�. Nie mog�a patrze� na siebie bez wstr�tu i przestrachu. Ostatnich kilka lat zmieni�o j� zupe�nie. Czasami mia�a wra�enie, �e ka�dy dzie�, ka�da noc posuwaj� naprz�d dzie�o zniszczenia. Nieraz, budz�c si� z rana, zrywa�a si� po�piesznie z ��ka i jeszcze oczy maj�c zaklejone od snu bieg�a do lustra. Staro��, nie, to nie o ni� chodzi�o. Niedawno przekroczy�a wprawdzie czterdziestk�, ale nie wygl�da�a na wi�cej lat. Zmienia� si� tylko wyraz jej twarzy. Zarys policzk�w niegdy� tak delikatny uleg� trywialnemu zniekszta�ceniu, usta uk�ada�y si� w przykry, wyuzdany grymas, oczy straci�y wilgotny, mi�kki po�ysk. Anna czu�a, �e mo�e teraz poci�ga� tylko natury chore i instynkty znieprawione. Ruchy, g�os, spojrzenia, wszystko w niej obiecywa�o rozpust�. Ile te� razy w oczach zaczepionych m�czyzn wyczyta�a nietajony odruch niech�ci i pogardy. Ile brutalnych s��w uderzy�o j� po twarzy. Brali j� ci, kt�rych twarze by�y napi�tnowane tymi samymi znakami, co i ona. P�ka�y wobec niej wszelkie hamulce, opada�y maski, rwa�a si� w strz�py uk�adno��, brudny k��b ciemnych po��da� wycieka� z obna�onych cia�, jak ropa p�yn�ca z odkrytej rany, opl�tywa� j� swymi mackami, ch�on�� i ssa�. Czasami przecie� znajdowa�a nieomal zadowolenie w tym ca�kowitym i ostatecznym upadku. Czeg� mo�e od �ycia ��da� kobieta, od kt�rej nikt pr�cz kr�tkiej, n�dznie op�aconej chwili rozkoszy niczego nie ��da�? Nic si� ju� sta� nie mo�e. Zanurzy� si� wi�c w t� otch�a�, dosi�gn�� samego dna... Z pewno�ci� t� w�a�nie zgod� na wszystko wyczyta� w jej oczach Litowka, gdy bawi�c przed tygodniem w Warszawie spotka� Ann� na ulicy. Zdziwi�a si�, �e j� pozna�. Nie widzieli si� bowiem od dziesi�ciu przynajmniej lat. Stare dzieje ich ��czy�y. Anna �y�a w�wczas z Morawcem, stawiaj�cym pierwsze dopiero kroki na terenie stolicy. Roman by� m�odszy od niej, mia� dwadzie�cia kilka lat, podoba� si� jej. Poci�ga� zuchwa�o�ci�, mocnym cia�em, energi� i tym nieuchwytnym b�yskiem w oczach, kt�ry raz wydawa� si� cierpieniem, a kiedy indziej okrucie�stwem. Niewiele wiedzia�a o jego przesz�o�ci, prawdopodobnie burzliwej. Nie zwierza� si�. B�d�c szczerym, umia� jednocze�nie by� skrytym. Czym obecnie zajmowa� si� - to oczywi�cie wiedzia�a. Ale to jej nie przeszkadza�o. Wierzy�a, �e nie potknie si�. Pieni�dzy mia� zawsze pod dostatkiem. Mia�a wi�c spok�j, nie potrzebowa�a chodzi� po ulicy. W tym w�a�nie czasie zacz�� organizowa� pierwsz� swoj� band�. Pewnego dnia przyprowadzi� nowego kompana. By� to Litowka. Przez kilka miesi�cy chodzili na roboty razem i z kilku jeszcze innymi. Wkr�tce jednak sko�czy�o si� to wszystko. Po jakiej� grubszej, krwawo zako�czonej historii, banda Morawca rozpad�a si�. Paru ch�opc�w wpad�o, dostali po kilkana�cie lat ci�kiego wi�zienia. O Romanie s�uch przepad�, znikn�� r�wnie� Litowka. Spotka�a go teraz dopiero. Dowiedzia�a si�, �e Morawca od lat ju� nie widzia� i w og�le od dawna, zaraz po tamtej awanturze, sko�czy� z podobnymi sprawami. Nie mia� ochoty - wyzna� - pow�drowa� na szubienic� albo zgin�� w wi�zieniu. Nie ka�dy ma szcz�cie Morawca. Zreszt� i jego szcz�cie mo�e pewnego pi�knego dnia prysn�� jak �upinka. Osiedli� si� wi�c na kresach wschodnich. Za pieni�dze, kt�re mu przypad�y z podzia�u, wybudowa� domek i urz�dzi� sklep z wyszynkiem. Zadowolony by� ze spotkania. Zaproponowa� kolacj�. Wst�pili razem do baru. Ci�gle opowiada� o sobie. Ale Anna wiedzia�a, �e szybko zda� sobie spraw� z sytuacji, w jakiej si� znajdowa�a. Nie potrzebowa� pyta�. By�a ubrana �le, z tandetn� jaskrawo�ci�, wygl�da�a niezdrowo; chciwie, cho� stara�a si� panowa� nad ruchami, rzuci�a si� na gor�ce jedzenie. Gdy zaproponowa� jej wyjazd do Sedelnik w wiadomym celu, zgodzi�a si� bez wahania. Nie mia�a nic do stracenia. W Warszawie czeka� j� tylko g��d, a w niedalekiej przysz�o�ci szpital lub �ebranina pod ko�cio�em. Ludzie? Uwa�a�a, �e wsz�dzie s� ci sami, jednakowo �li. Wola�a wi�c o tym nie my�le�, cieszy� si� raczej, �e znajdzie si� na wsi. W pewnym momencie, gdy wyobrazi�a sobie pola i lasy, krajobraz od tylu lat nie widziany, od�y�y w niej bolesnym szarpni�ciem najdawniejsze, rzadko budz�ce si� wspomnienia. Wychyn�� z mroku czasu dzie� wycieczki za miasto: niebo pogodne, zapach ja�min�w, droga ocieniona roz�o�ystymi kasztanami, ujadanie ps�w... Ale zanim po�r�d tych migawkowych obraz�w zd��y�a zarysowa� si� �miej�ca twarz Paw�a Siechenia, Anna wsta�a szybko i spyta�a Litowk�: zata�czymy? W jego ci�kich ramionach, pod gor�cym, w�dk� przepojonym oddechem, znik�y oczy i usta, kt�rych wola�a z odleg�o�ci lat nie wywo�ywa�. Zabawili w lokalu do p�nego wieczora. Potem, po nocy, kt�ra da�a Annie przedsmak tego, co j� czeka w Sedelnikach, wyjechali. Wie� powita�a j� wichur� i deszczem Na pami�tk�, �e w czasie wojny si� urodzi�), Dobrze, m�j Tadeuszu, �e� si� dzi� nagodzi� Do domu, w�a�nie kiedy mamy panien wiele. Stryjaszek my�li wkr�tce sprawi� ci wesele; Jest z czego wybra�; u nas towarzystwo liczne Od kilku dni zbiera si� na s�dy graniczne Dla sko�czenia dawnego z panem Hrabi� sporu; I pan Hrabia ma jutro sam zjecha� do dworu; Podkomorzy ju� zjecha� z �on� i z c�rkami. M�odzie� posz�a do lasu bawi� si� strzelbami, A starzy i kobiety �niwo ogl�daj� Pod lasem, i tam pewnie na m�odzie� czekaj�. P�jdziemy, je�li zechcesz, i wkr�tce spotkamy Stryjaszka, Podkomorstwo i szanowne damy". Pan Wojski z Tadeuszem id� pod las drog� I jeszcze si� do woli nagada� nie mog�. S�o�ce ostatnich kres�w nieba dochodzi�o, Mniej silnie, ale szerzej ni� we dnie �wieci�o, Ca�e zaczerwienione, jak zdrowe oblicze Gospodarza, gdy prace sko�czywszy rolnicze.Na spoczynek powraca. Ju� kr�g promienisty Spuszcza si� na wierzch boru i ju� pomrok mglisty, Nape�niaj�c wierzcho�ki i ga��zie drzewa, Ca�y las wi��e w jedno i jakoby zlewa; I b�r czerni� si� na kszta�t ogromnego gmachu, S�o�ce nad nim czerwone jak po�ar na dachu; Wtem zapad�o do g��bi; jeszcze przez konary B�ysn�o jako �wieca przez okienic szpary I zgas�o. I wnet sierpy gromadnie dzwoni�ce We zbo�ach i grabliska suwane po ��ce Ucich�y i stan�y: tak pan S�dzia ka�e, U niego ze dniem ko�cz� prac� gospodarze. "Pan �wiata wie, jak d�ugo pracowa� potrzeba; S�o�ce, Jego robotnik, kiedy znidzie z nieba, Czas i ziemianinowi ust�powa� z pola". Tak zwyk� mawia� pan S�dzia, a S�dziego wola By�a ekonomowi poczciwemu �wi�t�; Bo nawet wozy, w kt�re ju� sk�ada� zacz�to Kop� �yta, niepe�ne jad� do stodo�y; Ciesz� si� z nadzwyczajnej ich lekko�ci wo�y